Heden & Verleden: Hunebeddenheisa

Drenthe beeft onder een nieuwe discussie: mag je klimmen op een hunebed of niet?

Sinds vorige week worden bezoekers van het Hunebedcentrum in Borger verzocht om niet meer op het grafmonument te klimmen. Er zijn nog maar net speciale bordjes neergezet of de heisa is al losgebarsten. Wat weten we eigenlijk van onze hunebedden?

Hunebedden zijn enorme stenen monumenten die je in Nederland vooral bij ons in Drenthe kunt vinden. De naam komt van de 17e-eeuwse predikant Johan Picardt uit Coevorden die dacht ze gemaakt waren door ‘Hunen,’ oftewel reuzen. Tegenwoordig weten we dat het graven zijn en dat ze iets meer dan vijfduizend jaar geleden zijn gebouwd door boeren van de Trechterbekercultuur. Het moet een enorme klus zijn geweest om geschikte stenen te vinden en die naar de locatie te brengen en op te stapelen. Ook de vondst van vele grafgiften laat zien dat de hunebedden een belangrijke plaats innamen in het leven en de dood van onze prehistorische voorouders.

In de loop van de tijd is het bouwen van deze prachtige monumenten gestopt en daarmee verloren ze ook aan respect. Tijdens de middeleeuwen werden enkele gesloopt en de stenen gebruikt voor de bouw van kerken. Volgens een verhaal zou in de Franse tijd koning Lodewijk Napoleon nog met zijn paard op het Hunebed in de Emmerdennen hebben gestaan. Ditzelfde graf heeft de afgelopen jaren nog meer last gehad van vandalisme. Er wordt afval achtergelaten en verf op de stenen gespoten. In 2011 werd er nog een vuurtje onder gestookt waardoor de deksteen barstte.

Er wordt tegenwoordig door veel mensen heel hard aan gewerkt om Drenthe aantrekkelijk te maken voor onszelf en anderen. We zijn trots op wat we hebben en dat willen we laten zien. We verwelkomen graag meer toeristen, want die geven geld uit en zorgen voor werkgelegenheid. Enkele maanden terug werd een groep Chinese reisorganisatoren nog enthousiast rondgeleid door de provincie. Helaas heeft Drenthe op cultureel gebied minder te bieden dan veel andere provincies. Ik hoor nu de mensen al zeuren over deze opmerking, maar eerlijk is eerlijk: de Hunebedden zijn hierin misschien onze redding. Ze behoren tot de ‘highlights’ van het oosten. De N34 heet tegenwoordig niet voor niets Hunebed Highway. Logisch dus om ze met zorg te behandelen.

Nog belangrijker is dat de experts van Staatsbosbeheer, Stichting het Drentse Landschap en het Hunebedcentrum vinden dat klimmen op de monumenten respectloos en gevaarlijk is. Het zijn graven, historisch erfgoed en er groeit een uniek soort mos op de stenen. Het is gemakkelijk te beschadigen en daarnaast zijn er ook regelmatig ongelukken. Vorig jaar moest de traumahelikopter nog uitrukken nadat een kind met zijn hoofd tegen de deksteen kletterde.

Naast de Coevorder prediker Picardt heeft nu ook de burgemeester van deze stad een visie op de monumenten. De burgervader ziet niets in het verbod en twittert dat kinderen welkom zijn om op de Hunebedden in zijn gemeente te klimmen. Zou een hooggeplaatste Coevordernaar hier opnieuw een historische blunder maken? Zou hij weten dat onze Hunebedden ouder zijn dan Stonehenge en de piramides van Gizeh? Graag wil ik burgemeester Bouwmeester daarom vragen om eens op díe wereldberoemde bouwwerken te klauteren. Ik zie de foto’s graag tegemoet.

Docent en schrijver

Richard Zuiderveld