Wees er snel bij

EMMEN

Bij de honingkraam van Nicoline Segaar uit Emmen was vrijdag tijdens de warenmarkt een imker aanwezig met een kijkkast. Passerend publiek genoot belangstellend van de bijenverhalen.

 

Door Vincent Trechsel

 

Bijen in de tuin, loom vliegend van bloem naar bloem. Gonzend op zoek naar lekkere nectar. Het geeft een zomers gevoel, dat doet denken aan lange dagen, heel veel zon en honing. Nou, niet in Zuidoost-Drenthe. Of eigenlijk nergens meer in Nederland. Er vliegen al jaren nauwelijks nog bijen in ons land. Het gaat slecht met de soort, die inmiddels een bedreigde status kent. Het is dan ook niet gek dat de bijenkast die vrijdag op de Emmer warenmarkt te zien was, veel bekijks trok. "Dit vinden de mensen mooi omdat je alles zo goed kunt zien", vertelt imker Harm Eding, wijzend naar zijn kast. "Hoe vaak zie jij nog bijen in je tuin?", vraagt hij aan een voorbijganger. "Niet vaak", bekent de man.

Gedaald

Bijennieuws is hot. De bijensterfte zou de mens raken. Sterker nog, klimaatwetenschappers waarschuwen voor een zware ecologische crisis die de voedselproductie, de economie en zelfs het voortbestaan van de mens in gevaar brengt. Nou, nou, nou, gaat dat niet wat ver? Imker Eding haalt zijn schouders op. "Het gaat slecht met de bij, dat klopt. Het aantal bijen is gigantisch gedaald, maar of je het zo zwaar moet zien, daar twijfel ik aan."

 

Bijen zijn met hun vluchten van bloem naar bloem de belangrijkste bestuivers van bomen en planten. De bomen en planten waar wij van eten. Minder bijen brengt dus de bestuiving van gewassen in gevaar. Imkers doen hun best om in ieder geval de stand van de honingbijen op peil te houden. Eding doet dat in zijn woonplaats Erm. Tien volken heeft hij. Tien koninginnen die de baas zijn over duizenden bijen. Een bevruchte koningin legt op een goede dag ruim 1500 eieren, waar bijen uitkomen die een paar weken leven en alleen maar ploeteren. Hoe productiever de koningin, hoe interessanter voor een imker. Want hoe meer bijen, des te meer honing voor de verkoop.

Koningin

De koningin legt verschillende soorten eieren. Eieren waar werkbijen, darren en hofdames voor eigen bescherming uitkomen. Af en toe wordt er een troonopvolger geboren. Trouwens, die darren zorgen voor de voortplanting. Zij doen hun hele leven niks, halen bijvoorbeeld geen honing op. Als een stel oversekste kerels liggen ze wat in de zon te wachten op een koningin. Na aankomst vliegt ze zo hoog mogelijk, waarna alle kerels haar achterna jagen. "Dit heet de bruidsvlucht. Degene die het hoogste komt, mag paren. Een daad die hij overigens met de dood bekoopt", doceert Eding.

 

Die koningin wil Eding natuurlijk weer terug. Zeker nu ook zijn bijenbestand een klap heeft gehad. Drie volken kapot. De koninginnen haalden het niet, waarna het complete volk stierf. Bijen overleven de winter veel moeilijker dan jaren terug. Onderzoekers kunnen de vinger maar moeilijk op de zere plek leggen. Eding denkt er het zijne van. Hij noemt de piepkleine varroamijt het grote en veelvoorkomende probleem voor de bijen. Dat is een parasiet die een druppeltje bloed uit de nek van de bij haalt. Daarvoor prikt het een gaatje. Dat gaatje blijft, waarna virussen hun intrede doen. Eding: "Dat en de gevolgen van landbouw doen de bij verzwakken. Wie de bijen wil helpen kan in de tuin of op het balkon voedsel of schuilplekken plaatsen. Het is echt nog niet te laat, maar we moeten wel snel wezen."

 

De meest enthousiaste voorbijganger is vrijdag een docente van de Emmer azc-school Hesselanden. Het lijkt haar fantastisch wanneer imker Eding langskomt met zijn kast. De klas heeft immers net lessen gevolgd over de bijen. De kinderen noemen honing ‘bijenkots’, vertelt ze lachend. “In dat geval lijkt het mij ook een goed idee als ik een keer langskom”, besluit Eding met een knipoog.