Heden en Verleden: De Zwarte Pieten-discussie

Emmen

Sinterklaas en zijn Pieten zijn weer veilig aangekomen in Zuidoost-Drenthe, maar de pepernotenrace was al lang begonnen. Het eten van kruidnoten, chocoladeletters en marsepein is een nieuwe zomertraditie geworden. Ook de Zwarte Pieten-discussie was al begonnen en lijkt te zijn uitgegroeid tot nationaal erfgoed. Het is het hele jaar een geliefd onderwerp op feestjes en er is vrijwel geen Nederlander die hier geen mening over heeft. Maar wat weten we eigenlijk van Sinterklaas en Zwarte Piet?

Op 5 december vieren we de sterfdag van de heilige Sint Nicolaas. Hij werkte in de vierde eeuw na Christus als bisschop in het Turkse Myra en stond bekend om zijn goede daden. Zo gooide hij eens goudstukken bij een arm gezin in huis, zodat ze de bruidsschat van hun dochters konden betalen. Al sinds de Middeleeuwen vieren we in ons land het Sinterklaasfeest, maar door de eeuwen heen veranderde de Sint van persoonlijkheid. Soms was hij een zwarte duivelse man die, met kettingen aan zijn benen, stoute kinderen ontvoerde. In andere tijden was hij een kindervriend. Ook het karakter van Zwarte Piet is door de eeuwen heen niet helemaal stabiel. In eerste eeuwen wordt hij nog niet genoemd, later werd hij afbeeld als een man met narrenbelletjes, met masker, helemaal zwart of met roetvegen. Soms is Piet alleen en op andere momenten in het verleden met velen. U begrijpt het al: het Sinterklaasfeest is een onduidelijke traditie en dan is een discussie snel ontstaan. De laatste jaren wordt het Sinterklaasfeest in één adem genoemd met ons slavernijverleden. Tijdens de Gouden Eeuw kocht de West-Indische Compagnie (WIC) slaven van Afrikaanse stamhoofden en vervoerde ze, onder verschrikkelijke omstandigheden, naar de Antillen en Suriname. Mannen, vrouwen en kinderen moesten generaties lang keihard werken op suiker- en tabaksplantages. Ze kregen zware straffen en weinig eten en drinken. Tegenwoordig is slavernij gelukkig verboden, maar met oog op deze vreselijke periode uit onze geschiedenis wordt Sinterklaas door sommigen als slavendrijver bestempeld. Persoonlijk vind ik dat vreemd, want niemand kan omschrijven hoe een slaaf eruitziet. Slavernij staat los van tijd en afkomst. De Grieken, Romeinen, en Arabieren hielden slaven en de WIC kocht hun slachtoffers van Afrikaanse stamhoofden. Veel Nederlandse matrozen zijn gevangen genomen door Barbarijse piraten en leefden als slaaf in Marokko, Tunesië of Turkije. Dat Zwarte Piet van oorsprong een slaaf was, is niet bewezen en er zijn tal van bronnen waarin hij afstamt van eeuwenoude figuren die door schoorstenen klommen. Interessant is ook dat juist tijdens de beruchte Gouden Eeuw de figuur Zwarte Piet nog niet bestond. Kinderen zien geen verschil tussen Zwarte Piet en Sinterklaas. Volgens mij kennen ze ook geen racisme, maar zijn het de volwassenen die dit in hun kleine oortjes fluisteren. Wij mogen de verschrikkingen van ons slavernijverleden en het racisme nooit vergeten, maar een kinderfeest is niet het juiste moment om te gaan strijden. Nu is het tijd om in alle kleuren van Zuidoost-Drenthe, de rest van Nederland, de Antillen en Suriname het Sinterklaasfeest samen te vieren. Veel plezier! Schrijver en docent Richard Zuiderveld

Auteur

Redactie