Ingo Leth: ‘Dit schilderij vertelt hét verhaal’

EMMEN

Ingo Leth ontving vorige week zijn laatste prijs voor het winnen van de Emmenaar van het Jaar-verkiezing: een schilderij gemaakt door de Emmer kunstenares Ellen Kroeze.

Door Vincent Trechsel Net als bij de winst in januari – toen Leth tijdens de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Emmen hoorde dat hij Emmenaar van het Jaar werd – viel hij ook nu, na het onthullen van het schilderij, stil. Hij was de hele dag al wat gespannen, benieuwd naar wat Ellen Kroeze had geschilderd. Dat dit het resultaat zou zijn, had hij niet verwacht, bekende hij. Veel verder dan ‘fantastisch’ en ‘jeetje’ kwam Leth niet. Een knuffel voor de kunstenares volgde, evenals luid applaus van de groep mensen die het moment in Galerie Bij Leth bijwoonde. Terwijl de Emmenaar naar zichzelf staarde in een lege, oude fabriekshal kwamen de aanwezigen dichterbij om hetzelfde te doen. Op het schilderij zagen zij Ingo op een stoel zitten. Hij heeft net een paar bladzijden uit de ZuidOosthoeker gelezen en heeft inspiratie opgedaan. Hij lijkt iets te overdenken. Hij peinst. Heeft hij zojuist een nieuw kunstzinnig idee bedacht? Mensen kijken ademloos naar het schilderij, terwijl iemand droogjes de stilte doorbrak: “Zo, dan kan er nu een prijskaartje onder.” Het was een allesbehalve subtiele overgang naar prosecco, meer applaus en felicitaties voor zowel de maker als de ontvanger van het schilderij.

Schilderen

Even daarvoor had Ellen Kroeze het woord genomen om Dé Emmenaar van 2016 te vertellen hoe zij de afgelopen periode heeft beleefd. Ze vertelde dat Harrie Timmer, directeur van hoofdsponsor Academie Mercuur, haar eind vorig jaar benaderde om het stokje over te nemen van Paul Meijering, dat er op de vooravond van de verkiezing nog contact was over hoe bijzonder het zou zijn als de ene kunstenaar de andere kunstenaar zou schilderen en dat de gesprekken die volgden – om elkaar beter te leren kennen – erg bijzonder bleken. Het klikte tussen de twee en de Emmense kwam meer en meer te weten over de in Duisburg geboren Ingo Leth. Hij vertelde over zijn jeugd waarin hij graag dingen alleen deed, vaak wegdroomde en nog vaker te vinden was in jagershutjes om te tekenen. Ook zijn liefde voor vervallen gebouwen, landschappen met kanaaltjes, de rode es en sierlijke vogels als vinkjes kwamen voorbij. En natuurlijk de eerste ontmoeting met Metha – al 24 jaar zijn vrouw – in de McDonald’s.

Schets

Van al die informatie en emoties bleven de vervallen gebouwen steeds terugkomen, toen Ellen nadacht over de omgeving waarin ze Leth wilde plaatsen. “Ingo gaf aan vroeger veel in verlaten fabriekshallen te zijn geweest. Muren met tegels die hebben geleefd. De verweerde elementen bleven steeds terugkomen.” Hoe ze Ingo wilde schilderen bleek lastiger dan aanvankelijk gedacht. Er kwam zelfs een tweede schets aan te pas, maar daardoor zag de kunstenares wel dat het eigenlijke schilderij dé versie was om aan verder te werken. “Ik heb Ingo geschilderd in rusthouding”, licht ze toe. “Hij heeft net een stukje uit de krant gelezen, overdenkt dat en vraagt zich af wat hij daarmee kan.” De Emmense weet dat het leven van Leth door een ongeluk met chemische middelen en later een herseninfarct plots veranderde. Door pijn en gedeeltelijke verlamming bekroop hem de angst dat hij misschien nooit meer zou kunnen schilderen. “Ingo is een doorzetter en ziet overal kansen. Het schilderij gaat over kansen herkennen. We ervaren pas iets als groot als we ook weten wat klein is. Kennis over het verleden geeft ons tools voor de toekomst en door het oude los te laten, is er ruimte voor wat nieuws. Dat wil ik met dit schilderij overbrengen.” De hoofdpersoon zelf is naar eigen zeggen super trots op het schilderij, dat de titel ‘Genoeg ruimte voor mooie ideeën’ draagt. “Het roept precies het gevoel van toen op”, vertelt hij, nog compleet overdonderd. “De leegstaande maar geleefde gebouwen die alle ruimte hebben om het opnieuw in te vullen. En kijk mijn houding, die klopt helemaal. Ik zie mezelf daar echt zitten. Zelfs de schoenen die ik op het schilderij draag, heb ik nu aan”, zegt hij lachend. “Ik ken het werk van Ellen”, vervolgt hij, “dus ik had wel een bepaalde betekenis verwacht. Ik had alleen niet het idee dat dit het zou worden, maar dit schilderij vertelt wel hét verhaal. Wat er op het prijskaartje komt te staan? Onbetaalbaar, natuurlijk!”

Auteur

Redactie